Zeven zones van de Motivatiematrix

bongkidojones – at 1 time

Zeven zones van de Motivatiematrix

Onderstaande bubble chart geeft een smart overzicht van de motivatie van alle leerlingen in een klas. De Motivatiematrix is verdeeld in zeven zones.  Zo kan de docent of mentor direct zien wat elke leerling nodig heeft om zijn motivatie goed te houden of waar mogelijk te verbeteren.

Dit bericht is het vierde deel van een serie over het visualiseren van motivatie voor leerlingen en docenten. Eerdere berichten in deze serie zijn:

  1. Motivatie meten voor één vak
  2. Motivatiespiegel voor de docent
  3. De Leerkuil en de Motivatiecirkel
Motivatiematrix met zeven zones

Deze bubble chart laat het zelfvertrouwen en de eigen verantwoordelijkheid zien van alle leerlingen in een klas. Hoe groter de bel, hoe hoger de inzet. Met kleuren kunnen verschillende deelgroepen onderscheiden worden. Bijvoorbeeld jongens en meisjes. Of twee parallelklassen. De tekst in de bel kan laten zien of de leerlingen hoge cijfers halen voor dit vak.

Het plaatje hierboven is statisch. Maar na een echte meting ontvangt de docent een unieke link naar een digitale grafiek in Plotly. Als je in Plotly met de muis over een bel gaat, kan je de antwoorden zien die de leerlingen hebben gegeven op de drie coachingsvragen. Zo kan je dieper inzicht krijgen in de persoonlijke motivatie van elke leerling. In de app krijgt elke leerling de vraag of de docent zijn of haar antwoorden mag zien. Tot dusver vinden alle leerlingen dat goed.

Zeven motivatiezones

  1. Onderpresteerders?
    Springt over de leerkuil: potentiële onderpresteerder
    Lage verantwoordelijkheid, beperkt zelfvertrouwen, lage inzet
    Externe attributie en prestatiemotivatie
    Heeft meer uitdaging nodig
  2. Risicoleerlingen?
    Paniekzone: onder in de leerkuil
    Behoudtaal en wrijving
    Externe attributie en faalangst
    Relatie herstellen om uitval te voorkomen
  3. Onzekere leerlingen?
    Overgavepunt gepasseerd
    Laag zelfvertrouwen, hoge verantwoordelijkheid
    Interne attributie en faalangst
    Staat open voor hulp
  4. Luie leerlingen?
    Hoog zelfvertrouwen, matige verantwoordelijkheid
    Of de relatie kan beter
    Of meer uitdaging nodig
    Bij lage inzet potentiële onderpresteerder
  5. Middelmatige leerlingen?
    Matig zelfvertrouwen, matige verantwoordelijkheid
    Of de relatie kan beter of meer uitdaging nodig
    a) Bij lagere inzet potentiële onderpresteerder
    b) Bij hogere inzet potentiële faalangst
  6. Vlijtige leerlingen?
    Matig zelfvertrouwen, hoge verantwoordelijkheid
    Je vindt het vak uitdagend en interessant en de relatie met de docent is goed. Stijgende lijn in de leercurve!
  7. Succesvolle leerlingen?
    Comfortzone: uit de leerkuil geklommen
    Hoog zelfvertrouwen, hoge verantwoordelijkheid
    Mastery learning is goed maar eigenwijsheid is een valkuil
    Meer autonomie en meer uitdaging helpen om hoge motivatie vast te houden.
De Motivatiecirkel laat de ontwikkeling van motivatie zien gedurende een leerervaring
De Motivatiecirkel

Motivatiematrix voor gepersonaliseerd onderwijs

De indeling in zeven motivatiezones ondersteunt passend en persoonlijk onderwijs. In elke zone zal de docent anders reageren op de behoeften van de leerling. In veel gevallen zal de motivatiezone van de leerling wel kloppen met het beeld dat de docent van de leerling heeft. Maar verrassingen zijn mogelijk en regelmatig de motivatie meten houdt de docent en de mentor scherp.

  • Een leerling in zone 1 heeft structuur en uitdaging nodig
    – Hoge verwachtingen
    – Laat de leerling niet over de leerkuil springen!
  • In zone 2 zowel structuur als extra aandacht voor de relatie
    – Begrip tonen voor persoonlijke situatie en obstakels
    – Laatste kans om uitval te voorkomen. Zullen we het eens samen doen?
  • In zone 3 positieve feedback
    – Het glas is niet halfleeg, maar halfvol!
    – Aandacht voor effectieve leerstrategieën
  • In zone 4 extra uitdaging
    – Hoge verwachtingen
    – Meer ruimte voor eigen inbreng
  • In zone 5a (lagere inzet) extra uitdaging
    – Hoge verwachtingen
    – Meer ruimte voor eigen inbreng en nauwkeurige feedback
  • In zone 5b (hogere inzet) positieve feedback
    – Waar ben je nu en waar ga je naartoe?
    – Aandacht voor effectieve leerstrategieën
  • In zone 6 nauwkeurige feedback
    – Waar ben je nu en waar ga je naartoe?
    – Aandacht voor effectieve leerstrategieën
  • In zone 7 nauwkeurige feedback en extra uitdaging
    – Hoge verwachtingen
    – Reflecteren op eigen kwaliteitscriteria

Onderzoek van de Motivatiecirkel

De nummering van de zeven zones volgt de richting van de Motivatiecirkel. In theorie is de grote cirkel van de zones 1-2-3-6 een normale beweging voor de gunstige ontwikkeling van een risicoleerling. De kleine cirkel van de zones 4-5-6-7 is in theorie een normale ontwikkeling voor de gunstige ontwikkeling van een typische leerling. Zone 2 is de paniekzone. De leerlingen in zone 2 lopen in theorie een groot risico om te blijven zitten of voortijdig de opleiding te verlaten. Zone 7 is de comfortzone. Leerlingen in zone 7 gaan fluitend naar school en blaken van zelfvertrouwen. Een onderzoeksvraag van de Motivatiespiegel is of deze cirkelbewegingen inderdaad terug te vinden zijn in longitudinale data. Het kan nog vele jaren duren voordat er voldoende data zijn om deze theorie definitief te bevestigen of ontkennen. Ondertussen wordt de Motivatiematrix voortdurend gecontroleerd door aan elke leerling te vragen of de ontvangen feedback voor hem of haar herkenbaar was. Zo nodig wordt het model hierop aangepast.

Een wetenschappelijke onderbouwing van de vertaling van de motivatietheorie van Deci & Ryan naar de vragenlijst van de Motivatiespiegel kun je lezen in dit artikel op wijleren.nl. Als je nog meer wilt weten over het onderzoek, kun je hier contact opnemen.