Motivatiespiegel voor de docent

bongkidojones – sinking feeling

Motivatiespiegel voor de docent

De Motivatiespiegel voor de docent bestaat uit twee delen. Het eerste deel is een visualisatie met negen indicatoren die laat zien hoe de leerlingen het vak van deze docent ervaren. Het tweede deel is een bubble chart van de leerlingen. Het Motivatiespiegelbeeld van een docent die het vak aardrijkskunde geeft in klas havo 3B zou er bijvoorbeeld zo uit kunnen zien. 

Motivatiespiegel voor de docent
Motivatiespiegel voor de docent

De docent kan voordat hij of zij het resultaat ontvangt ook een keer de vragenlijst invullen om zelf te voorspellen wat de motivatie van deze klas voor dit vak zou kunnen zijn. Het is geen verplichting, wel een uitdagende oefening in zelfreflectie. De grafiek laat goed zien op welke indicatoren het resultaat afwijkt van wat je had verwacht. Iedereen snapt dat dit gevoelige informatie is. Daarom ontvangt de docent zijn resultaten alleen persoonlijk in zijn eigen email.

Wat kan de docent nu met zijn motivatiespiegelbeeld?

Iedereen kan nog wel iets leren of verbeteren. Deze docent bekijkt zijn spiegelbeeld en neemt zich voor te gaan werken aan de score voor “Duidelijkheid” en voor “Vertrouwen”. Omdat hij deze resultaten beter wil begrijpen, besluit hij hierover een paar vragen te stellen aan verschillende klassen. Hij heeft de gewoonte regelmatig creatieve opdrachten te geven. Het blijkt dat leerlingen dit wel leuk, maar vaak onduidelijk vinden. Een leerling zegt dat hij vaak grappen maakt, en dat andere leerlingen daarom misschien een lagere score op vertrouwen hebben gegeven.

Bubble chart van de leerlingen

Wat de data van de Motivatiespiegel zo bijzonder maakt is dat de antwoorden zowel iets zeggen over de docent als over de leerlingen. De tweede visualisatie is een bubble chart waarin alle leerlingen in een grafiek met vier kwadranten geplot worden. Deze grafiek noemen we de Motivatiematrix. Elke bel is een leerling in de klas. Hoe groter de bel, hoe meer deze leerling zich inzet voor dit vak. Hoe verder naar rechts, hoe meer eigen verantwoordelijkheid de leerlingen nemen, omdat zij meer autonome motivatie hebben. Als de bel hoog staat, heeft de leerling meer zelfvertrouwen. De nummering geeft aan dat je een echte leerervaring als een soort reis in de tijd kunt beschouwen. Het is heel normaal dat een echte leerervaring aanvankelijk gepaard gaat met een vermindering van de motivatie. De leerling valt in de leerkuil. Na de overgave volgt dan geleidelijk weer de weg omhoog. In elk kwadrant heeft de leerling een andere behoefte aan begeleiding van de docent. Daarom is deze bubble chart een waardevol instrument voor de docent.

Motivatiematrix met zeven zones

Motivatiematrix

Elk kwadrant van de Motivatiematrix heeft een eigen betekenis. In het eerste kwadrant zitten potentiële onderpresteerders: leerlingen die weinig belangstelling tonen, niet hard werken voor het vak en zeggen dat zij het veel te makkelijk vinden. In het tweede kwadrant zitten potentiële zorgleerlingen. Het gaat niet goed op school, maar ze leggen de verantwoordelijkheid buiten henzelf. Als het niet lukt om een relatie te leggen met deze leerlingen, is de kans groot dat zij uitvallen. In het derde kwadrant zitten leerlingen met twijfel aan zichzelf en faalangst. Zij hebben behoefte aan steun en staan open voor hulp. De meeste leerlingen zitten gelukkig in het vierde kwadrant. Deze leerlingen willen meedoen en lekker uitgedaagd worden. Hoe meer autonomie zij krijgen, hoe verder de bel naar rechts kan schuiven. Het vierde kwadrant is zelf ook weer verdeeld in vier motivatiezones. Dit maakt een nauwkeurige analyse mogelijk omdat hier de meeste leerlingen zitten. Aan het eind van de vragenlijst krijgen de leerlingen gepersonaliseerde feedback die gebaseerd is op deze zeven motivatiezones.

vergelijkingsgrafiek Motivatiespiegel

Vergelijkingsgrafiek

De app voor VO en MBO bevat twee verschillende typen vragen: beoordelingsvragen en vergelijkingsvragen. De leerlingen geven antwoord met een schuifmaat. De groene vergelijkingsbalken geven de verschillen tussen de vakken weer. Dit zegt meer over de docent dan over de leerlingen. Door in de grafiek naar de groene balken te kijken, ziet de docent in één keer waar zijn of haar kansen en kwaliteiten liggen. Een groene balk naar links kun je het beste zien als een waardevolle kans om de motivatie van leerlingen voor jouw vak op dit punt te verbeteren. Een groene balk naar rechts wijst erop dat jouw goede aanpak op dit punt leidt tot een hogere motivatie van de leerlingen voor jouw vak, in vergelijking met de andere vakken en docenten van de klas.

Beoordelingsvragen

M2
een beoordelingsvraag

Beoordelingsvragen gaan over één vak. Bijvoorbeeld: “Hoe interessant vind je het vak Aardrijkskunde?” Hierop zijn de gele scores gebaseerd. De gele balk in het rapport hierboven bij “Interesse” is het gemiddelde van alle antwoorden van leerlingen op de beoordelingsvraag op het plaatje hiernaast. De gele balken tonen de subjectieve motivatie van de klas. Dit zegt meer over de verwachtingen van de leerlingen dan over de impact van de docent. Zolang je geen vergelijkingsmateriaal hebt, zegt dit cijfer niet zoveel. Maar als je een serie metingen doet, in de loop van het jaar of over meerdere jaren, kun je met deze score je vooruitgang meten in de tijd.

Vergelijkingsvragen

M8
een vergelijkingsvraag

Vergelijkingsvragen gaan over twee vakken. Bijvoorbeeld: “Welk vak vind je interessanter: Aardrijkskunde of Engels?” Door alle vakken onderling te vergelijken, krijgt elk vak een betrouwbare beoordeling. Hierop zijn de groene scores gebaseerd. De groene balk in het rapport hierboven bij “Vertrouwen” toont het gemiddelde van alle antwoorden van leerlingen op de vergelijking van het vak Aardrijkskunde met alle andere vakken van de klas, zoals op het plaatje hiernaast.

Visualiseren van Motivatie

Dit bericht is het eerste deel van een serie over het visualiseren van motivatie voor leerlingen en docenten. Andere berichten in deze serie zijn:

  1. Motivatie meten voor één vak
  2. De Leerkuil en de Motivatiecirkel
  3. Zeven zones van de Motivatiematrix
Auteur: Motivatiespiegel

De berichten op deze blog die slechts feitelijke informatie over het onderzoeksinstrument bevatten worden gepubliceerd op naam van Motivatiespiegel. Berichten die meningen of merites bevatten worden gepubliceerd op persoonlijke titel.